Indigeneity, Language and Authenticity

Home » Uncategorized » Daaletjen Staaloeh

Daaletjen Staaloeh

 

Förr i tiden kunde man möta stállu lite var stans i Sápmi. Idag tror vi kanske att de försvunnit från oss, men faktumet är att de bara bytt namn till nättroll och “Sverige-vänner”, och att de nu bor på Internet istället för i någon skog. Turligt nog berättar de gamla sagorna för oss hur vi bekämpar stállu, och de tipsen håller än idag – med kunskap, mod och kärlek motar vi bort nättrollen. Vad som följer är en krönika på sydsamiska om just dessa troll. Texten finns sedan tidigare publicerad i tidningen Samefolket.

Dejpeeli staaloeh lin stoerre, ïskeres tråallh mah saemieh meehtieh sjuevnjeds skåajjine jah vaerine abpe Saepmesne råakedh. Mijjen aerpie-vuekien staaloevaajesi mietie, staaloeh lin veaksehks, räjhkoes jah lyjhkoejin bovtsh sualadidh jah saemien maanah byöpmedidh. Mov åemie tjidtjien vaajesinie, vïrre lij iktesth staaloej eeremes joptse.

Gosse manne lib govhte jaepien båeries, vienhtib hov staaloe mov fuelhkien ståapoen lïhke orriji. Gåessie stuerebe sjïdtib, die åemie tjidtjeme munnjien saarnoesti ahte satne lij duvrieb gåetien ålkoelistie vuajneme, mohte dillie goh månnoeh mov onn-åabpah limen onne, lyjhkimen skåejjesne stååkedidh, jah juvrh hohtjedh, så utni aelhkebe lij monnine staalojne beltedh.

Daenbien manne lohkehtäjjine saemien maanajgujmie daennie Liksjosne barkoeminie. Fïerhten gaskevåhkoen libie Gammplatsen’sne gusnie mijjen saemien siebrien naan gåetieh. Lustes, jah dillie dellie manne dej aaj staaloevaajesigujmie belteb, gåessie ålkosne årroejibie. Gåessie derhvie-gåetesne årroejibie, akte onne baahtje dejstie lyjhkoe gujhth sov jïjtse staaloevaajese mijjese såårnedh. Iktesth seamma baakoejgujmie aalka, ”ikth manne staaloeb Bearkoevuemesne vööjnib. Saatnan lea, tjoerede munnjien vïenhtedh!”

Jah sutnjien veanhtab hov. Manne leab aaj daaletjen staaloeh råakedamme daennie Saepmesne.

Novh maa, daelie ibie tjoerh iktesth ålkose vaedtsedh jïs sïjhtebe staaloeh vuejnedh, maehtebe aaj staaloeh gaske-vïermesne gaavnedh. Jah, jis aarebi idtjin dah leah sïejhme, dle maahta tjuetieh staaloeh seamma gaskevïermie-bielesne gaavnedh! Mohte tjoerh gujht mujhtedh, eah dah jiehtieh ahte Staaloeh leah – ”mijjieh libie Sveerje-voelph” jiehtieh hov.

Gaske-vïermesne eah leah dej daamtaj naan rïektes nommh, ååpsen daamtaj rasisme jah sexisme lägan dagkeres ”anonymous voice”, mohte tjoerh barre dah rïektes baakoeh tjaeledh gaske-vïermesne, v.g. ”ib sïjhth gruvide Saepmesne”, jallh ”tjoerh ammes guejmieh viehkiehtidh” jah die dah mijjen båeries vaajesijstie mijjen daaletjen veasomasse varki båetieh.

Jaavoe, staaloeh ennje Saepmesne årroeh, mohte eah dah leah iktesth seamma-plïeres goh staaloeh mej bïjre mijjen eejhtegi vaajesisnie libie govleme. Eah daaletjen gaskevïermie-staaloeh byöpmedh saemien maanah, mohte lyjhkoeh gujhth nåekies soptsesh sjïere-laakan almetji bïjre tjaeledh. Dejpeeli staaloeh lin saemiej stoerremes gertelh, mohte daaletjen staaloeh aaj ammes guejmieh, queer-almetjh jah nyjsenäjjah mah leah garmeres aassjoestieh.

Geerve lea gaske-vïermesne årrodh jïs ij sijhth daaletjen staaloeh råakedh, mohte dellie maaje mijjen leah bïevnesh mijjen båeries vaajesijstie mah leah ennje aevhkie mijjese. Staaloeh, jïs mijjen vaajesi skåajjine jallh dle gaske-vïermesne leah, eah leah dan soe jïermege. Dannasinie tjoerebe iktesth vijsies almetjh årrodh gåessie dejgujmie soptsestalledh. Daaletjen staaloeh leah aassjoen jah gåffoen maanah jah maehtebe barre dej gieries-voetine, gïrtelesvoetine jah jïjnjh maahtojne eatnemen bïjre gaemhpierdidh.

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: